Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesinde, Altındere Vadisi'ne bakan dik bir kayalığın yaklaşık 300 metre yükseğine inşa edilmiş bir manastır yapısıdır. Yapının kayaya yaslanarak yükselen cephesi, onu Karadeniz'in en tanınmış kültürel simgelerinden biri hâline getirmiştir.
Manastır yüzyıllar içinde birçok kez onarılmış ve genişletilmiştir. Kaya kilisesi, şapeller, mutfak, öğrenci odaları, konukevi ve kütüphane gibi bölümlerden oluşan bir yerleşke niteliği taşır. İç ve dış duvarlardaki freskler, farklı dönemlere ait katmanlar hâlinde günümüze ulaşmıştır.
Yapı, Altındere Millî Parkı sınırları içindedir. Manastıra çıkış, orman içinden geçen bir patikayla yapılır; yol eğimlidir ve nemli havalarda kayganlaşabilir. Bölge, yılın büyük bölümünde bulutlu ve nemli bir iklime sahiptir — bu, manastırın sisle çevrili görüntüsünün de sebebidir.
Restorasyon çalışmaları nedeniyle geçmişte alanın bir bölümü ziyarete kapatılmıştır. Kayalık yapının doğası gereği erişim koşulları değişebildiğinden, yola çıkmadan önce güncel ziyaret durumunun kontrol edilmesi önerilir.